İrsaliyede zorunlu alanlar
Vergi Usul Kanunu md. 230 ve devamı uyarınca sevk irsaliyesi, ticari mal hareketlerinde zorunludur. Zorunlu alanlar: göndericinin tam unvanı, adresi, vergi dairesi ve vergi numarası; alıcının tam unvanı, adresi (varsa ayrı teslimat adresi); irsaliye tarihi; benzersiz irsaliye seri ve sıra numarası; teslim edilen malların tam listesi (ürün kodu, açıklama, miktar, birim). 2026 itibarıyla GİB tarafından e-İrsaliye uygulaması zorunlu mükellef gruplarında geçerlidir. Oluşturucumuz tüm zorunlu alanları düzenli şekilde doldurur.
İrsaliye ile fatura arasındaki fark
Sevk irsaliyesi malın sevkini ve içeriğini belgeler, fiyat ve KDV içermez. Fatura ise VUK md. 229 vd. uyarınca düzenlenen ödeme belgesidir ve tüm vergisel zorunlu unsurları içermek zorundadır. Uygulamada irsaliye mala iliştirilir, fatura ayrıca e-posta ile gönderilir. 2026 itibarıyla zorunlu mükellef gruplarında e-Fatura (GİB portalı) ve e-İrsaliye uygulamaları geçerlidir. Her iki belge aynı sipariş numarasına atıfta bulunabilir. İrsaliyeye fiyat eklenebilir, ancak bu durumda vergisel olarak faturayı ikame etmez.
VUK md. 253 saklama yükümlülüğü
İrsaliyeler ticari belge ve vergisel önem taşıyan kayıtlardır. Düzenlenen ve alınan irsaliyeler 5 yıl süreyle saklanmalıdır (VUK md. 253). e-İrsaliye kullanan mükellefler için elektronik saklama, GİB onaylı entegratör veya kendi sistemleri üzerinden yapılır. Saklama, değiştirilemez, izlenebilir ve her an okunabilir olmalıdır, tercihen iki yedekli PDF veya QNB Finansbank, Logo, Mikro, Nebim, Uyumsoft gibi sertifikalı e-belge entegratörleri üzerinden.
İrsaliye ve taşıma irsaliyesi farkı
Sevk irsaliyesi ve taşıma irsaliyesi aynı şey değildir. Sevk irsaliyesi malla birlikte gider ve içeriğini gösterir, neyin teslim edildiğini. Taşıma irsaliyesi (kargo takip numarası, uluslararası taşıma için CMR, nakliye emri) taşımanın kendisini belgeler, malların nasıl yolda olduğunu. Pratikte sevk irsaliyesi gönderiye eklenir (tercihen dışarıdan görünür şeffaf zarfta), taşıma belgesi taşıyıcıda kalır. Topluluk içi teslimatlar ayrıca varış kanıtı gerektirir.
Teslim kanıtının güvence altına alınması
İrsaliyedeki imza yasal olarak zorunlu olmamakla birlikte güçlü biçimde tavsiye edilir. Teslim kanıtı (tarih artı alıcı imzası), bir uyuşmazlıkta malın eksiksiz ve hasarsız ulaştığının tek kanıtıdır. Bu nedenle irsaliyenizi iki nüsha basın: birini gönderiye iliştirin, ikincisini teslim sırasında imzalatıp saklayın. Kargo teslimatlarında kuryenin teslim makbuzu bu imzanın yerine geçer.
İrsaliye numarasının doğru atanması
İrsaliye numarası benzersiz ve tek bir teslimle açıkça eşleşebilir olmalıdır. Fatura numarasının aksine kesinti olmadan sıralı olması zorunlu değildir, ancak VUK matbu basım kuralları çerçevesinde seri-sıra düzeninin bozulmaması beklenir. Yaygın şemalar: "İRS-2026-001", "İRS-YYYYAA-NNN" veya sipariş numarasıyla bağ ("İRS-SIP-12345"). Oluşturucumuz otomatik olarak "İRS-YYYY-NNN" formatında bir numara önerir, bunu özgürce değiştirebilirsiniz. Önemli: aynı numarayı asla iki kez kullanmayın, yoksa muhasebe izlenebilirliği zarar görür.